در قسمت ابزار دقیق انواع ابزاردقیق مورد نیاز پروسه های صنعتی معرفی میگردد . ابزار دقیق در حقیقت زیر ساخت یک سیستم کنترل و اتوماسیون را تشکیل میدهند و شامل ابزاری نظیر :انواع کنترلر، نشاندهنده ،ترانسمیتر،رکوردر و... میباشند که این ابزار وظیفه اندازه گیری ، انتقال ، نمایش ، ثبت و کنترل پارامترهای مهم فیزیکی نظیر دما، فشار، فلو ، سطح مایعات و ... را در پروسه های صنعتی به شکلی دقیق بر دوش دارند. ابزار دقيق را ميتوان به دو صورت دسته بندي كرد يكي از نظر نوع عملکرد این ابزار برای مثال ابزاری که عمل کنترل دما یا فشار و رطوبت و یا سطح را بر عهده دارند به كنترلر مشهورند و به همین ترتیب ابزار نمایش این مقادیر که به ایندیکیتور یا نمایشگر معروفند و ابزار انتقال اطلاعات مقادیر برای مثال فشار ، فلو ، دما ، و سطح به صورت سیگنال های استاندارد که ، ترانسميتر یا منتقل کننده نامیده میشوند .
ابزار دقیق را همچنين میتوان از نظر پارامتري كه این ابزار بايستي عملياتي بر روي آن انجام دهد دسته بندی کرد برای مثال بخشهای : ابزار دقیق مربوط به دما نظیر کنترلر دما ، ترانسمیتر دما و ترمومتر یا نمایشگر دما ، ابزار اندازه گیری و کنترل دقیق فشار ، فلومتر یا سنجش جریان سیالات و انتقال مقادیر فلو یا کنترل فلو ، ابزار سطح سنجی یا اندازه گیری سطح مواد درون مخازن و کنترل دقیق آنها و ابزار سرعت سنجی ، ابزار رطوبت سنجی و ....

در اين وب سایت هر دو دسته بندي مد نظر قرار گرفته و در حوزه ابزار دقيق شما ميتوانيد ابتدا با توجه به پارامتر مورد کنترل و اندازه گیری و یا با توجه به انتظاری كه از این ابزار دارید به سراغ دسته بندي مناسب رفته ابزار مورد نیاز را به صورت دقیق انتخاب کنید .

بخشها به ترتيب اهميت پارامتر به:

 

فشار یا پرشر: Pressure

دما یا تمپریچر: Temperature

سطح یا لول Level

فلو یا جریان: Flow

رطوبت: Humidity

و از نظر عملکرد به :

میتر یا اندازه گیر یا نمایشگر: Meter

کنترلر: Controller

نشان دهنده یا ایندیکتور: Indicator
ترانسمیت یا انتقال دهنده: 
Transmitter
کنترل ولو یا شیر کنترل: Valve or control valve 
کالیبراتور: 
Calibrator

کوردر یا دیتا لاگر یا ثبات: Recorder or logger

طبقه بندی شده است .

فشار و فشارسنجی:

 

 

                   

 

فشار یکی از مهمترین پارامترهای استفاده شده در صنعت برای کنترل پروسه های مختلف میباشد و از تقسیم نیرو بر سطح به دست میآید. این کمیت با توجه به این که در مواردی نظیر ارتفاع سنجی سطح مایعات و همچنین اندازه گیری سرعت سیالات و فلو نیز کاربرد دارد اهمیت ویژه داشته و تجهیزات و وسائل مختلفی جهت اندازه گیری آن در شرایط مختلف ابداع گردیده است .در زیر به پاره ای از متداول ترین این ابزار اشاره گردیده است .
فشار سنج آنالوگ  (
Analog pressure gauge)

فشار سنج دیجیتال (Digital pressure meter or indicator)

ترانسمیتر فشار (Pressure transmitterPressure transmitter)

ترانسمیتر اختلاف فشار (Differential  pressure transmitter )
مانومتر (
Manometer)

پرشر سوئیچ (Pressure switch )

 

دماسنج و دماسنجی صنعتی:

 

                                                                 

 دما و دما سنجی از مباحث بسیار مهم در پروسه های صنعتی است . در حقیقت کمتر پروسه کنترلی بدون کنترل دما میتوان در نظر گرفت . با توجه به رنج دمائی و نوع کاربرد از روشهای گوناگونی برای اندازه گیری آن استفاده میگردد .

این روشهای را میتوان به صورت تماسی و غیر تماسی دسته بندی کرد . روش تماسی در حقیقت از تماس يك سنسور که میتواند ترموکوپل یا ترموزیستنس(PT100) باشد استفاده کرد . این روش اندازه گیری در مدلهای آنالوگ بیشتر به روش بیمتال یا Gas-filled که از یک حباب و لوله موئین درست شده است انجام میشود که به ترمومتر یا دماسنج گازی مشهور است .

روش اندازه گیری غی تماسی بیشتر بر اساس مقدار تابش فروسرخ که جسم هدف از خود به محیط ساطع میکند استفاده میشود این دماسنجها به پیرو متر یا ترمومتر تفنگی یا لیزی مشهور هستند . دلیل استفاده از واژه لیزری استفاده از باریکه نور لیزر برای مشخص شدن هدف میباشد .
در این دسته بندی از تجهیزات میتوان از انواع کنترلر هائی که برای دما طراحی شده اند به نام 
PID کنترلر مشهور هستند نیز نام برد .این روش کنترل دما نسبت به نمونه های ترموستاتهای قدیم بسیار پیشرفته تر میباشد .

دما در کشور ما با مقیاس درجه سانتیگراد اندازه گیری میگردد در عین حال در برخی کشوهرها که مقیاس دیگر نظیر فارنهایت نیز بسیار معمول میباشد و همچنین در معادلات فیزیکی معمولا از مقیاس کلوین استفاده میگردد .

سطح سنج یا لول سنج:

 

                                                                                     

 

سطح سنجی یا اندازه گیری ارتفاع سطح سیال مورد اندازه گیری از پائین مخزن تا گاز یا بخار یا ماده دیگری که روی آن را پوشانده است تعریف میگردد.
نمونه های بسیاری از این سطح سنجی و کنترل سطح مایعات حتی در زندگی روزمره استفاده میگردد نظیر سطح مخزن بنزین وسیله نقلیه کولر آبی و ...
در زیر به تعدادی از تکنیک های رایج ارتفاع سنجی سیالات در صنعت اشاره گردیده است که با توجه به نوع سیال ، فشار آن ، دما ، و شرایط دیگر از قبل چند فازی بودن ، و نوع خروجی تجهیز و ... از روشهای سطح سنجی مختلف میتوان استفاده کرد :
روش سایت گلاس
مدل شناوری
Floater 
تجهیزات جابجا شونده( 
displacement)

ترک تیوب

استفاده از روش اندازه گیری فشار و اختلاف فشار 
روش لوله حباب سازهوا یا سیستم
purge 
سطح سنج آلتراسونیک
ارتفاع سنج راداری
لول متر خازنی

فلو و فلومتری:

 

                                  

 

فلو متر یا دبی سنج وسیله ایست که حجم مواد عبوری را نسبت به زمان معرفی میکند . در بیشتر صنایع از جمله صنایع نفت و پتروشیمی و ... دانستن مقدار دقیق فلوی عبوری سیالی مانند گاز و یا نفت حیاتی است . توجه به این نکته که میزان کل فلو که معرف جرم ماده مصرفی است در بسیاری موارد نظیر پروسه های صنعتی کاربرد دارد . همچنین اندازه گیری دقیق فلو به دلیل ملاحظات مالی در فروش وخرید حجم مشخصی از ماده و کالا مانند کنتور گاز خانگی و تبادلات نفتی و ...اهمیت ویژه ای دارد.

تکنیکنهای مختلفی برای اندازه گیری فلو به کار میرود که میتوان به پاره از متداولترین آنها در زیر اشاره کرد .
روش جابجائی مثبت
Positive Displacement 
اوریفیس پلیت
Orifice Plate
روش توربینی
Turbine
روتامتری (
variable area)
آلتراسونیک با پدیده دوپلر
Ultrasonic: Doppler
آلتراسونیک با روش زمان انتقال و ....
Ultrasonic: Transit Time, Time of Travel, Time of Flight
ونتوری
Orifice Plate
مغناطیسی
Magnetic
ورتکس
Vortex Shedding
روتامتر(
Variable Area (Rotameter
فلومتر مخصوص کانالهای باز
Weir and Flume Open channel
کوریالیس
Coriolis
گرمائی
Thermal
پیتوت
Pitot Tube

رطوبت سنج:

 

 

                                                                             

میزان بخار آب در هوا را به رطوبت میشناسیم .اندازه گیری رطوبت محیط و مواد در بسیاری مواقع و مخصوصا در پروسسهای صنعتی پر اهمیت میباشد . در اندازه گیری رطوبت دانستن برخی تعاریف زیر مفید است .
رطوبت نسبی : مقدار رطوبتی که در هواشناسی و در زندگی روزمره از آن یاد میشود رطوبت نسبی است که از نسبت بخار آب موجود در حجم معینی از هوا در دمای مشخص 
t به وزن ماکزیمم بخار آبی که می‌تواند در همین حجم در دمای tداشته باشد به دست می‏آید .
رطوبت مطلق : مقدار بخار آب موجود در واحد حجم از هوا را رطوبت مطلق می‌گویند. واحد آن گرم بر متر مکعب یا میلی گرم در لیتر است.
نقطه شبنم :اگر دمای هوا به درجه‌ای برسد که در آن هوای مفروض صد در صد از بخار آب اشباع گردد (فشار ثابت)، چنین درجه‌ای به نقطه شبنم موسوم است.
از جمله وسائل اندازه گیری رطوبت رایج میتوان به نمونه های دستی و آزمایشگاهی اشاره کرد که شکلی شبیه با مولتی متر و پرابی با دو الکترود دارند . در نمونه های صنعتی پراب  با یک کنترلر همراه است و در صورت لزوم خروجی 
4-20  میلی آمپر جهت انتقال اطلاعات رطوبت استفاده میگردد .

وجود رطوبت سنج در محیطهای مختلف آزمایشگاهی و خانگی و مصارف نظیر مرغداری ها و گلخانه از اهمیت به سزایی برخوردار برای مثال در فصل سرما دانستن رطوبت محل زندگی بسیار مهم است و در صورت خشک بود هوا سبب بروز مشکلات تنفسی میگردد همچنین زیاد بودن رطوبت مشکلات دیگری به همراه خواهد داشت . با رطوبت سنج محیط میتوان رطوبت را اندازه گیری و کنترل نمود .

این رطوبت سنجها ثابت با قابلیت نصب بر روی دیوار و یا استفاده به صورت رومیزی (desktop) جهت اندازه گیری رطوبت و دما در یک محیط محصور نظیر آزمایشگاه و یا بیمارستان و دفتر کار یا محیط کاری در صنعت مورد استفاده قرار میگرد . معمولا این رطوبت سنجها به سنسورهای سر خود دستگاه (embedded) مجهز بوده و قابلیت کالیبره سنسور وجود ندارد . در برخی مدلهای صنعتی و حرفه ای رطوبت سنج امکان کالیبره سنسورهای دما و رطوبت دستگاه وجود دارد . همچنین در برخی مدلهای رطوبت سنج امکان ثبت بیشترین و کمترین مقدار و یا تنظیم ست پوینت برای آلارم در نظر گرفته شده است . جهت انتخاب دستگاه به موارد زیر بایستی توجه داشت:

1.       رنج رطوبت سنج

2.       نحوه نصب رطوبت سنج

3.       امکان کالیبره کردن سنسورهای رطوبت سنج

4.       امکان ثبت مقادیر در رطوبت سنج

 

اولین فاکتور در انتخاب ابزار دقیق همانگونه که از نامش متوجه میشویم دقیق (Accurate) بودن آن یا است این مفهوم با نام accuracy یا دقت معمولا به صورت درصدی از مقادیر خوانده شده یا کل رنج اندازه گیری ابزار به صورت درصد در اطلاعات فنی تجهیز می آیند . برای مثال یک فشار سنج در محدوده اندازه گیری 100 بار با دقت یک درصد فول اسکیل ( کل رنج اندازه گیری ) با دقت مثبت و منفی یک بار برای هر عدد اندازه گیری شده دقیق است .

در انتخاب ابزار دقیق فاکتورهای بسیاری موثر است نظیر تکرار پذیری و ...

کلمات کلیدی:  ابزار دقیق،دما، فشار، فلو ، سطح مایعات

 Copyright © 2015. PARTO GOSTAR IRIC Company - PGICO.IR

Top